Από τις 17 έως τις 19 Μαρτίου, είχαμε τη χαρά και την τιμή να συντονίσουμε από κοινού μια τριήμερη δράση αφιερωμένη στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ελλάδας απέναντι στις καταστροφές και την κλιματική αλλαγή, με αφορμή την πρώτη επίσημη επίσκεψη της Natalia Alonso Cano, Επικεφαλής του Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας του United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR). 

Το Climate Change Hub (CCHub) συνδιοργάνωσε, μαζί με το Europe Direct ELIAMEP Attikis, το Resilient Cities Catalyst και το UNDRR, μια σειρά δράσεων με τη συμμετοχή φορέων χάραξης πολιτικής, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, διεθνών οργανισμών, της ακαδημαϊκής κοινότητας, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και μαθητών. Οι δράσεις δημιούργησαν έναν δυναμικό χώρο διαλόγου, συνεργασίας και ανταλλαγής γνώσης και καλών πρακτικών. Μέσα από θεματικές συζητήσεις, διμερείς συναντήσεις και ένα διαδραστικό εργαστήριο για μαθητές, συμβάλαμε στην ενίσχυση της ενημέρωσης και στην ανάδειξη νέων δυνατοτήτων συνεργασίας για την ανθεκτικότητα απέναντι στις καταστροφές και την κλιματική αλλαγή, σε ευθυγράμμιση με το πλαίσιο του UNDRR. 

Ενδυνάμωση των νέων για την ανθεκτικότητα απέναντι στις καταστροφές και την κλιματική αλλαγή 

Η δράση ξεκίνησε με ιδιαίτερη έμφαση στη νέα γενιά, αναγνωρίζοντας ότι η οικοδόμηση ανθεκτικότητας ξεκινά από την εκπαίδευση και την ενημέρωση. Την Τρίτη 17 Μαρτίου, πραγματοποιήσαμε ένα δίωρο διαδραστικό εργαστήριο για την ανθεκτικότητα απέναντι στις καταστροφές και την κλιματική κρίση στα Σχολεία Διαμαντοπούλου–Μπαρκαγιάννη, σε συνεργασία με το Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής, το Resilient Cities Catalyst και το UNDRR. Στόχος ήταν να αναδειχθεί ο ρόλος των μαθητών ως ενεργών συντελεστών της κλιματικής δράσης στις κοινότητές τους. 

• Η Evelina Georgiou, Actions and Communications Officer του Europe Direct ΕΛΙΑΜΕΠ Αττικής, παρουσίασε το πρόγραμμα του εργαστηρίου. 
• Η Ανθή Κόντη, Διευθύντρια του Λυκείου, και ο Δημήτριος Σαλονίκης, Διευθυντής του Αγγλικού Προγράμματος του σχολείου, απηύθυναν χαιρετισμό. 
• Η Κωνσταντίνα Καρύδη, Γενική Διευθύντρια του Resilient Cities Catalyst, Αντιπρόεδρος του CCHub, υπό την ιδιότητά της ως εκπροσώπου της Περιφερειακής Συντονιστικής Επιτροπής του UNDRR για το MCR2030 στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, παρουσίασε το πλαίσιο του εργαστηρίου, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμμετοχής των νέων και τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι μαθητές στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων. 
• Η Βασιλική Μαλτάσογλου, Γενική Συντονίστρια του CCHub και Υπεύθυνη Επικοινωνίας, παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο μια εκστρατεία ενημέρωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης για την Κλιματική Ανθεκτικότητα, συνέβαλε στην ενεργοποίηση περισσότερων πολιτών στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής της ΕΕ. 
• Η Rosalind Cook, External Relations στο United Nations Office for Disaster Risk Reduction, μοιράστηκε τη διεθνή εμπειρία από το έργο του UNDRR και υπογράμμισε τον κρίσιμο ρόλο της ετοιμότητας στη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών. 

Μετά το πέρας των παρουσιάσεων, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν στο παιχνίδι με τίτλο STOP DISASTER, ένα παιχνίδι προσομοίωσης που έχει αναπτύξει το UNDRR, και στη συνέχεια να εργαστούν σε ομάδες για τον σχεδιασμό των δικών τους δράσεων ευαισθητοποίησης για την ανθεκτικότητα και να τις παρουσιάσουν. 

Η συνάντηση ανέδειξε όχι μόνο τη σημασία της ετοιμότητας, αλλά και τον ρόλο των νέων ως πολλαπλασιαστών γνώσης, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή συμπεριφορών σε τοπικό επίπεδο. 

Διάλογος Πολιτικής για την Ενίσχυση της Ανθεκτικότητας απέναντι στις Καταστροφές και την Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα 

Την, Τετάρτη 18 Μαρτίου, ο Κόμβος Κλιματικής Αλλαγής συνδιοργάνωσε έναν υψηλού επιπέδου διάλογο πολιτικής, ο οποίος έλαβε χώρα στο Γραφείο Συνδέσμου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. Ο διάλογος πολιτικής για την Ενίσχυση της Ανθεκτικότητας απέναντι στις Καταστροφές και την Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα ήταν μια συνδιοργάνωση του Europe Direct ELIAMEP Αττικής, του Resilient Cities Catalyst, του UNDRR Europe and Central Asia και της Έδρας UNESCO για την Κλιματική Διπλωματία και πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τον κανόνα Chatham House. 

Η συζήτηση άνοιξε με τον χαιρετισμό της  Μαρίας Λογοθέτη, Προέδρου και CEO του Climate Change Hub, θέτοντας το πλαίσιο για έναν εποικοδομητικό και προσανατολισμένο στη δράση διάλογο. 

Κύριες τοποθετήσεις πραγματοποίησαν οι: 

• Natalia Alonso Cano, Επικεφαλής του Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας του UNDRR 
• Νικόλαος Βαγδούτης, Εκπρόσωπος του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας 
• Γιώργος Κωστάκος, Managing Director / Scientific Partner στο FOGGS και το ELIAMEP 

Τη συζήτηση συντόνισε η Κωνσταντίνα Καρύδη, Γενική Διευθύντρια του Resilient Cities Catalyst, Αντιπρόεδρος του CCHub. 

Ο διάλογος αποτέλεσε μια ανοιχτή και εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το εξελισσόμενο τοπίο κλιματικών κινδύνων στην Ελλάδα. Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη για: 

• ισχυρότερο συντονισμό μεταξύ των υπουργείων, υπερβαίνοντας τις αποσπασματικές προσεγγίσεις στη διακυβέρνηση για το κλίμα, 
• επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και στη θεσμική ικανότητα, παράλληλα με καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων δεδομένων, 
• μετάβαση από την εκ των υστέρων αντίδραση στη προληπτική διαχείριση των κινδύνων, με έμφαση στην πρόληψη και την ετοιμότητα. 

Η συζήτηση εμπλουτίστηκε από την εμπειρία και την τεχνογνωσία των συμμετεχόντων: εκπροσώπων του Τμήματος Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Τμήματος Οικονομικών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, του American College of Greece (Pierce, Deree, Alba), του AE4RIA (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών / Ερευνητικό Κέντρο ATHENA), καθώς και διεθνών και εθνικών δικτύων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, περιβαλλοντικών οργανώσεων και ανεξάρτητων επαγγελματιών στους τομείς της κλιματικής ανθεκτικότητας, της ενέργειας και του αστικού μετασχηματισμού. 

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις υφιστάμενες πρακτικές κλιματικής ανθεκτικότητας στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και σε πιθανούς τρόπους περαιτέρω ενίσχυσής τους. Οι συμμετέχοντες αποτίμησαν τόσο την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσο και τα διαρθρωτικά κενά που εξακολουθούν να υφίστανται, με κοινή κατανόηση ότι η ανθεκτικότητα απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη και ανθρωποκεντρική προσέγγιση. 

Μεταξύ των βασικών συμπερασμάτων που αναδείχθηκαν ήταν η σταθερή πρόοδος της Ελλάδας στην ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και των προληπτικών μέτρων, παράλληλα με την ανάγκη περαιτέρω εδραίωσης και βελτίωσής τους. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη αποκέντρωσης των αρμοδιοτήτων από το εθνικό προς το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ενισχύοντας τον ρόλο των δήμων και των περιφερειών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή δράσεων ανθεκτικότητας. 

Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την ανθεκτικότητα, η οποία μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και να καθυστερήσει την αποτελεσματική δράση και η ανάγκη για περισσότερο συμπεριληπτικές, διαφανείς και συμμετοχικές διαδικασίες που να ενισχύουν τη σύνδεση των πολιτών με την κλιματική δράση. 

Οι συμμετέχοντες τόνισαν επίσης τη σημασία της επένδυσης σε μικρής κλίμακας, κοινοτικά έργα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ως μέσο ενίσχυσης της τοπικής ιδιοκτησίας της κλιματικής δράσης. Αυτό συνδέθηκε με την ευρύτερη ανάγκη ενδυνάμωσης της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και περιβάλλοντος, αντιμετωπίζοντας την ανθεκτικότητα όχι μόνο ως στόχο πολιτικής, αλλά και ως κοινή κοινωνική ευθύνη. 

Ταυτόχρονα, ο διάλογος ανέδειξε επίμονες προκλήσεις, όπως η περιορισμένη πρόσβαση σε δεδομένα, τα κενά στον τοπικό σχεδιασμό και ζητήματα εμπιστοσύνης μεταξύ θεσμών και πολιτών. Επισημάνθηκε ότι, ενώ τα τεχνολογικά εργαλεία και οι λύσεις που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη γίνονται ολοένα και πιο διαθέσιμα, η υπερβολική εξάρτηση από αυτά χωρίς ουσιαστική κοινωνική συμμετοχή ενδέχεται να δημιουργήσει νέα «τυφλά σημεία» στις στρατηγικές ανθεκτικότητας. 

Ένα επαναλαμβανόμενο θέμα σε όλη τη συζήτηση ήταν η σημασία της συνδιαμόρφωσης και της συμπερίληψης. Η ανθεκτικότητα αντιμετωπίστηκε ως κατεξοχήν διεπιστημονικό ζήτημα, που απαιτεί τη σύνδεση των υποδομών, της ενέργειας, των συστημάτων τροφίμων και των κοινωνικών διαστάσεων, με βάση τις τοπικές πραγματικότητες και τη συμμετοχή των κοινοτήτων. 

Διάλογος Δημάρχων: «Ανθεκτικές Πόλεις και Κλιματικές Προκλήσεις – Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην πρώτη γραμμή» 

Η τριήμερη σειρά δράσεων ολοκληρώθηκε με έναν Διάλογο Δημάρχων, που φιλοξενήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων στις 19 Μαρτίου, παρουσία της Natalia Alonso Cano. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχιακό Μέγαρο του Δήμου Αθηναίων και έδωσε το πεδίο για άμεση ανταλλαγή απόψεων μεταξύ εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα. 

Δήμαρχοι και εκπρόσωποι από διάφορους ελληνικούς δήμους συμμετείχαν τόσο δια ζώσης όσο και διαδικτυακά, μεταξύ άλλων από τους Δήμους Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Σκιάθου, Ιθάκης, Κηφισιάς, Ελληνικού–Αργυρούπολης και Κοζάνης. Στη συζήτηση συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι δημοτικών υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων, καθώς και οργανισμοί και δίκτυα όπως το ICLEI, το C40 Cities και το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων. 

Ο διάλογος έδωσε στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να συνομιλήσουν άμεσα με την ηγεσία του UNDRR, να μοιραστούν τις απόψεις τους σχετικά με τις τοπικές προκλήσεις που αφορούν την αντιμετώπιση των κλιματικών κινδύνων, την ετοιμότητα απέναντι στις καταστροφές και τον σχεδιασμό για την ανθεκτικότητα, καθώς και να ανταλλάξουν καλές πρακτικές. 

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην παγκόσμια πρωτοβουλία Making Cities Resilient 2030 (MCR2030), με τους δήμους να εκφράζουν έντονο ενδιαφέρον για την ένταξή τους στο δίκτυο. Ο Δήμος Αθηναίων επαναβεβαίωσε την πρόθεσή του να λειτουργήσει ως Κόμβος Ανθεκτικότητας (Resilience Hub), υποστηρίζοντας την ανταλλαγή γνώσης μεταξύ πόλεων, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε εργαλεία και τεχνογνωσία και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ δήμων. 

Η εκδήλωση έθεσε τις βάσεις για μια πιο οργανωμένη συνεργασία μεταξύ δήμων, με επικεφαλής τον Δήμο Αθηναίων, με στόχο τη συνδιαμόρφωση στρατηγικών για τη μείωση του κινδύνου και την αστική ανθεκτικότητα, την ενίσχυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και την ευθυγράμμιση των τοπικών δράσεων με ευρωπαϊκά και διεθνή πλαίσια. 

Για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του Δήμου Αθηναίων ως Resilience Hub, διευκολύναμε επίσης μια διμερή συνάντηση της Natalia Alonso Cano, Regional Chief του Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας του UNDRR, με τον Δήμαρχο Αθηναίων, Χάρη Δούκα. Η συνάντηση επιβεβαίωσε τη δέσμευση της πόλης για την ενίσχυση των δράσεων ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της ετοιμότητας απέναντι σε ακραίες θερμοκρασίες και κλιματικούς κινδύνους. Το UNDRR θα υποστηρίξει τον Δήμο για την ανάδειξή του σε Resilience Hub, με τη στήριξη εθνικών εταίρων, μεταξύ των οποίων και το Climate Change Hub (CCHub). 

Κοιτάζοντας μπροστά – Από τη δέσμευση στην υλοποίηση 

Κατά τη διάρκεια και των τριών ημερών αναδείχθηκε ένα κοινό μήνυμα: «Η ανθεκτικότητα δεν μπορεί να επιτευχθεί μεμονωμένα». Απαιτεί συντονισμένη δράση σε όλα τα επίπεδα —τοπικό, εθνικό και διεθνές— με τη στήριξη της εμπιστοσύνης, της διαφάνειας των δεδομένων και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών. 

Η παρουσία του UNDRR στην Ελλάδα ενίσχυσε τη δέσμευση της χώρας για την ενδυνάμωση της μείωσης του κινδύνου καταστροφών και ανέδειξε νέες ευκαιρίες συνεργασίας. Από την ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και τη βελτίωση της διακυβέρνησης των δεδομένων έως την προώθηση της εκπαίδευσης και της συμμετοχής των νέων, τα αποτελέσματα της τριήμερης δράσης καταδεικνύουν την ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη και μακρόπνοη ατζέντα ανθεκτικότητας. 

Παράλληλα, οι συζητήσεις κατέδειξαν ότι η πρόοδος δεν εξαρτάται μόνο από τις στρατηγικές και τα εργαλεία, αλλά και από την ικανότητα μετατροπής τους σε συμπεριληπτικές και εφαρμόσιμες πολιτικές. Η γεφύρωση των κενών μεταξύ των θεσμών, η ενεργοποίηση της διεπιστημονικής συνεργασίας και η ενδυνάμωση των κοινοτήτων θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διαμόρφωση ενός ανθεκτικού μέλλοντος. 

Καθώς η συνεργασία στο πλαίσιο του MCR2030 διευρύνεται και οι συνεργασίες ενισχύονται, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τη συμβολή της στις προσπάθειες οικοδόμησης ανθεκτικότητας στην περιοχή, αναδεικνύοντας ότι η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά από τη συνεργασία, το κοινό όραμα και τη σταθερή δέσμευση.